Hier bepaalt je inzet voor de gemeenschap hoe je woont, niet je banksaldo. Je huis is van jou, de stad is van iedereen samen, en niemand valt buiten de boot.
Eén orgaan bezit permanent alle grond, die wordt nooit verkocht. Maar je huis koop je gewoon en is echt van jou: je kunt het verbouwen, doorverkopen en nalaten. Je huurt dus niet. In Nederland ken je dit als erfpacht.
Omdat de grond collectief blijft, kunnen aan de verkoop spelregels hangen, zoals een prijs die meestijgt met de inflatie maar niet met speculatie. Zo bouw je vermogen op, maar kan niemand de stad leegkopen of de prijzen laten exploderen. De stad blijft betaalbaar en gemengd, generatie na generatie.
Dat ene orgaan houdt de regie over grond, infrastructuur en het grote plan, zodat de stad samenhangend blijft. Maar het staat niet boven de bewoners, het is van de bewoners: een coöperatie of stichting waarin iedereen één stem heeft. Eén beheerorgaan én echte democratie, geen tegenstelling. Dat is bewust de tegenpool van de bedrijfssteden uit het verleden, die er fysiek perfect uitzagen maar waar mensen geen wortel konden schieten omdat ze niets bezaten en niets te zeggen hadden.
Credits kopen geen dak boven je hoofd, ze kopen beter. Je spaart ze op door bij te dragen aan de stad, en zet ze in voor voorrang op de schaarse, begeerlijke woningen: groter, mooiere ligging, een eigen tuin. Zo bepaalt inzet wie vooraan staat, niet vermogen.
Belangrijk is wat credits niet zijn. Je kunt ze niet kopen en niet verkopen. Zou dat wel kunnen, dan had je opnieuw geld uitgevonden. Gewoon geld blijft bestaan voor het overvloedige, een kop koffie of een jas, maar het schaarse, wonen en ligging, draait op credits waar geld niet bij kan.
De levensloop over de stad heen: je groeit op bij je ouders in de buitenwijk, trekt als jongvolwassene naar het levendige centrum, bouwt daar credits op, en verdient je weg terug naar buiten naar een ruimer huis met een tuin. Jongeren in het hart, gezinnen in de groene ring, en credits als de motor die je een leven lang naar buiten en omhoog beweegt.
Een huis is twee dingen: zijn waarde (die erf je gewoon) en zijn schaarse plek (die niet gratis). Bij overlijden kiezen erfgenamen: dekken ze de plek met hun eigen credits en houden ze het ouderlijk huis, of cashen ze de waarde en gaat de begeerde plek terug de pool in. Menselijk, want je kunt het huis houden als je die plek waardig bent, en eerlijk, want niemand bezet een villa op nul inzet.
Elke generatie begint op nul credits, zodat er geen erfelijke bovenlaag ontstaat. Maar je eigen verdiende plek is levenslang veilig: word je ouder of kun je even minder bijdragen, dan raak je je huis niet kwijt. De herverdeling zit op het generatie-moment, niet in je eigen ouderdom.
Ook goedkopere huizen kan lang niet iedereen uit eigen zak betalen, dus is er een lening nodig. Die krijg je niet van een winstbank maar van de gemeenschap zelf, als een publiek fonds dat er belang bij heeft dat je gehuisvest blijft, niet dat het winst maakt op jouw schuld.
Je aflossing beweegt mee met wat je kunt. Heb je geld, dan betaal je in geld naar draagkracht. Heb je even geen geld, dan telt je inzet voor de stad mee. Werken voor de gemeenschap zekert zo ook je eigen dak. En kun je even niets, dan volgt geen ontruiming maar een pauze. Niemand belandt op straat omdat het tegenzit.
Een systeem waarin je leefcomfort afhangt van bijdrage kan ontsporen. Daarom is de regulering ervan geen bijzaak maar dragend.
Omdat je huis nooit op het spel staat, verdien je credits om beter te wonen, nooit om aan de bedelstaf te ontsnappen. Dat sluit dwang structureel uit.
Wat een bijdrage oplevert ligt openbaar vast en wordt democratisch bepaald. Gelijke credits voor gelijke inzet, met een beroepsmogelijkheid als je bent afgezet.
Je werkgever, wie credits toekent en wie de woningen beheert zijn niet dezelfde. Niemand heeft genoeg macht over jou om je af te persen.
En hoe zit het met je data en je privacy in zo'n stad? Dat is de digitale kant van het verhaal.
Naar De digitale stad